The internet as an Extension of Man

"Gehoorapparaten of pacemakers als technologische verlengstukken van de mens"

Het was voor velen een teleurstelling, de lancering van een verbeterde iPhone 4, in plaats van een geheel vernieuwde iPhone 5. Maar nu de rust is wedergekeerd kan er plaats gemaakt worden voor waardering. Met name Siri is een nu al veelbesproken functie. Met dit spraakherkenningprogramma kun je door je stem te gebruiken berichtjes kunt versturen, afspraken kun maken of checken wat het weer is in Parijs volgende week.

Kortom, het is de zoveelste uitvinding die ons dagelijks leven nog eenvoudiger maakt. Roept dat niet onmiddellijk de associatie op met Marshall McLuhan, met zijn theorie over The Extensions of Man? Hoe de media het menselijke associatievermogen en handelingsvermogen versnellen en verlengen, waarbij media dus gezien worden als een verlengstuk van de mens. Een iPhone met Siri  is zeker een verlengstuk van ons menselijk kunnen. Al hardlopend onze agenda checken, een afspraak verzetten en een herinnering plaatsen, geen probleem.

Kevin Kelly gaat met zijn theorieën echter nog een stapje verder. Hij beschrijft namelijk hoe ook het internet een extensie is van de mens is geworden, omdat we niet meer zonder kunnen. Het is een onderdeel geworden van de manier waarop mensen opereren. Volgens Kelly kunnen we beter zonder industriële revolutie uitvindingen zoals de auto, dan dat we een jaar zonder mobiele telefoon of laptop kunnen.  Daar zit zeker een kern van waarheid in. We zijn als mensen behoorlijk afhankelijk geworden van techniek.  Een dag de auto niet kunnen gebruiken zal je vast minder problemen opleveren dan een dag geen mobiele telefoon of computer tot je beschikking hebben.

Is dat ook niet waar Donna Harraway over schreef? Deze Amerikaanse sociologe vervaardigde in 1985 A Cyborg Manifesto: een pleidooi over de afschaffing van de strikte grenzen tussen onder andere mensen en dieren en organismen en machines. Zij beschreef een cyborg als een samenstelling van cybernetica en organismen, dus als een vermenging van het menselijke lichaam met technologie. Hoewel een cyborg wel een heel vergaande conceptualisering is van mens en machine, kunnen wij in het dagelijks leven stellen dat ook gehoorapparaten of pacemakers al degelijk technologische verlengstukken van de mens zijn.

Hoewel er tegenwoordig een S achter de 4 staat, is de iPhone qua functionaliteit niet per se verbeterd. Het is meer de combinatie van interface en functionaliteit die ervoor hebben gezorgd dat de iPhone inmiddels steeds meer op een echte personal assistant is gaan lijken. De belangrijkste reden hiervoor is dat hij een menselijke eigenschap heeft gekregen. Hoewel spraak altijd was voorbehouden aan de mens zelf, kun je nu ook met je iPhone praten.

Pratende computers, dat is niets nieuws. Al sinds het begin van de computer is een ‘pratende computer’ het ultieme symbool van de toekomst. Deze fascinatie heeft ervoor gezorgd dat er al tientallen jaren getracht wordt computers uit te breiden met een spraakfunctie. Voornamelijk binnen de science fiction worden talking computers  als het archetypen van de toekomst beschouwd. Een bekende conceptualisering van de computer als een intelligent brein is Hal 9000 in de film 2001 A Space Oddesy, uit 1968.

Laten we even terugkijken naar Hal 9000,

            "Good afternoon, gentlemen. I am a HAL 9000 computer. I became operational at the H.A.L. plant in Urbana, Illinois on the 12th of January 1992. My instructor was Mr. Langley, and he taught me to sing a song. If you'd like to hear it I can sing it for you."

Hal 9000 kon door middel van spraak communiceren met de bemanningsleden aan boord van het ruimteschip de Discovery One. Daarnaast kon hij alle systemen van het ruimteschip in de gaten houden en beheren. Hal 9000 was niet alleen in staat om beslissingen te nemen aan boord, maar kon ook eenvoudig gezichten herkennen en emoties interpreteren.

Hoewel de iPhone misschien niet zo’n krachtige computer is als Hal 900 was, verbindt hij ons wel met het grote web van internet intelligentie dat op zich al veel krachtiger is dan men zich vroeger voor kon stellen van één computer. Het internet kent alle boeken, laat je vliegtickets reserveren, speelt Wordfeud beter dan wie dan ook en verbindt iedereen met elkaar. Het is een groot, onderling verbonden, mechanisme waarvan de we grenzen al bijna niet meer kunnen bevatten. Dát is internet als deel van het Technium zoals Kelly dit beschrijft. Hoewel Apple heeft gezorgd voor een mooie interface, zorgt internet voor Siri’s functies.

Het is echter overdreven te stellen dat we echt al zo ver zijn als er in 1968 bedacht werd. Er vind namelijk nog steeds ruimschoots input van beide kanten plaats (je stuurt zelf sms’jes, zet afspraken in je telefoon etc.). Daarnaast valt het niveau waarop wij communiceren met onze iPhone in het niet bij de manier waarop twee mensen communiceren, daarvoor is het repertoire van de technologie van nu nog te beperkt.  Kortom, het is te voorbarig om Siri  als cyborg te beschouwen, maar het is naast protheses en gehoorapparaten zeker als verlengstuk van het menselijke lichaam te beschouwen.

Blikken we over 50 jaar terug op Siri  als ultiem futuristisch concept of blijft het toch een beetje doorsudderen op dit niveau?